Impressie van sessie 01

 

Wees bewust van het effect dat je hebt

Door Stephan van Duin en Reint Jan Renes

In deze sessie kregen deelnemers de kans om met keynotespreker Reint Jan Renes en wetenschapscommunicator Stephan van Duin projecten te bespreken, ervaringen te delen en te analyseren.

Na het horen van Renes’ keynote - waarin hij stelde dat mensen vaak denken dat zij veel over een onderwerp weten, maar dat in de praktijk tegen blijkt te vallen – vraagt één van de aanwezigen af of het überhaupt nog zin heeft om mensen te proberen te overtuigen met informatie. Zij is daar niet meer zo zeker van, maar heeft zelf het gevoel dat zij haar mening echt altijd onderbouwt met informatie. Volgens Renes denken we vooral dat we dat doen, maar valt dat in de praktijk tegen. Al zijn er natuurlijk uitzonderingen.

Werken als ontwerpers
Renes stelt dat wetenschappers en wetenschapscommunicatoren te weinig flexibel zijn in hun communicatie. Zij proberen één communicatiestrategie en dat is het. Hij stelt dat je meer als ontwerpers moet werken. Zij schaven continue aan hun ontwerp om het te verbeteren.

Een deelnemer brengt in dat op de Hogeschool Utrecht borden staan dat je niet mag roken, met eromheen allemaal mensen die roken. Volgens Renes is dat ‘communicatievervuiling’. ’Haal het bord weg, of handhaaf je regels.’

Renes wijst er op dat de meest effectieve maatregelen meestal niet de meest vriendelijke zijn. Zo wees onderzoek uit dat een bord dat stelde dat het verboden was om gesteente uit een Amerikaans natuurpark mee te nemen veel effectiever was dan een bordje dat mensen bedankte voor het laten liggen voor het gesteente. Toch koos het park voor het tweede bordje, omdat dit vriendelijker van toon was.

Zoek de dialoog
Een andere deelnemer brengt in dat hij altijd dacht dat als hij over zijn onderzoek wilde communiceren, hij de traditionele media nodig had. ’Maar er zijn zoveel meer opties’, zegt hij. Renes beaamt dat. ‘Massacommunicatie heeft zeker een belangrijke functie, maar wees niet zo naïef te denken dat je daarmee klaar bent. De dialoog met je publiek is ook ontzettend belangrijk.’
Zo komen er nog heel veel casussen voorbij, van Brexit tot kinderlesmethodes.

Doelgroep
Renes benadrukt ook dat communicatoren goed over hun doelgroep na moeten denken en deze zo klein mogelijk moeten maken. Zo is hij nu zelf bezig met een communicatiestrategie om festivalbezoekers te stimuleren minder pillen te laten slikken. ’De strategie voor Kees van 40 zal anders zijn dan die voor Wesley van 20.’

Leugens om je doel te bereiken?
Het laatste deel van de sessie gaat erover of het ethisch is om je publiek te willen beïnvloeden. Een voedingswetenschapper brengt een casus in. Ze werd benaderd door het NOS journaal om iets te zeggen over de nieuwe campagne van het Diabetesfonds die mensen oproept producten met veel suiker terug te roepen om ‘zo de explosieve groei van diabetes tegen te gaan’. In het journaal heeft ze uitgelegd dat die relatie tussen suiker en diabetes nooit wetenschappelijk is aangetoond. Maar als wetenschapscommunicator, haar tweede functie, kwam ze in de verleiding om een leugen te vertellen. ’Op zich is het niet zo verkeerd als mensen minder suiker zouden eten omdat de producten waar de suiker in zit meestal niet zo gezond zijn.’

De mensen die reageren zijn het er unaniem over eens dat het goed is dat ze dat niet gedaan heeft. De reactie ‘Wie ben jij om te bepalen hoe anderen hun leven moeten leven. Dat is je rol niet als wetenschapper en het is niet democratisch.’ levert zelfs applaus op. Een andere aanwezige geeft aan dat het ook gevaarlijk is als mensen er achter komen dat je een leugen hebt vertelt. ’Daarmee verliezen mensen vertrouwen in de wetenschap.’ En dat is nou net niet wat we willen bereiken met effectieve wetenschapscommunicatie.

Impressie 01 - Impressie 02 - Impressie 03 - Impressie 04 -  Impressie 05 -  Impressie 06 - Impressie 08 - 
Impressie 09 - Impressie 10

tips om zo productief mogelijk thuis
 tips om zo productief mogelijk thuis