Impressie van sessie 05

 

Omarm het onzekerheidsprincipe!

Door Lucas Keijning, Frank Kupper en Marjoleine van der Meij

Het onzekerheidsprincipe is de basis van de wetenschap, dus dat moeten ook wetenschapscommunicatoren omarmen, vinden de organisatoren. Pretendeer niet dat je alles weet, zeggen Lucas Keijning (NEMO Science Museum), Marjoleine van der Meij en Frank Kupper (Vrije Universiteit Amsterdam), maar benoem de twijfel opdat je het vertrouwen van mensen vergroot.

Waar ben jij onzeker over? vraagt Keijning aan de zaal. Kupper deelt dat hij onzeker is over hoe hij danst, omdat iedereen dan zo kritisch naar hem lijkt te kijken. ’Maar eigenlijk ben ik het vooral zelf die de schijnwerper op me zet’, weet hij. Iemand anders uit de zaal is onzeker over het effect dat het boekje heeft dat ze vier keer per jaar maakt. De zaal zegt beide keren een geruststellend mantra: ’Het is goed. Je mag er zijn met je onzekerheid. Dank dat je dit met ons wil delen’.

Onzekerheid versus zekerheid
Dat we onzekerheid willen omarmen staat haaks op ons verlangen naar zekerheid. Als je naar een arts gaat, wil je immers precies weten wat er aan de hand is en wat je moet doen om gezond verder te leven. Breng je je kind naar voetbal, dan wil je dat hij geen kanker krijgt van de grasmat en dat het RIVM dat ook heel zeker weet. De organisatoren verklaren dit op twee manieren: ten eerste is wetenschap zo specialistisch geworden, dat je niet meer weet hoe het betekenis geeft aan je dagelijks leven. Ten tweede zijn de meeste problemen niet puur wetenschappelijk van aard, maar zitten er ook politieke en beleidsmatige kanten aan. Kortom: we verlangen iets waar de wetenschap niet aan kan voldoen.

Hoe moeten we daarmee omgaan? De zaal krijgt een casus, waarbij zij in tweetallen een persbericht van de Vrije Universiteit lezen. Daaruit blijkt dat kinderen na een jaar lang frisdrank met suiker drinken een kilo zwaarder zijn dan hun leeftijdgenoten die frisdrank drinken met een suikervervanger. Kijk ernaar met de blik van een voorlichter, die vaak in de media wil komen. Dan vanuit het standpunt van een journalist, die kritisch wil zijn. En vervolgens als wetenschapper, die waarheidsgetrouw wil zijn. Allemaal verschillende belangen die op een andere manier met onzekerheid omgaan. Als de tien minuten om zijn, tellen Lucas en Frank af: 10, 9, 2, 4, 3, anderhalf… om op een speelse manier aan te geven dat zelfs tijd een onzekere factor is.

Gouden tips
Tenslotte enkele gouden tips om met onzekerheid om te gaan:

  • Geef meer informatie
  • Maak van nuance je handelsmerk
  • Goede wetenschapscommunicatie richt zich ook op het wetenschappelijke proces, want dat geeft meer begrip voor de wetenschap
  • Incompetente mensen overschatten vaak hun eigen kunnen, terwijl mensen die competent zijn de neiging hebben hun eigen kunnen te onderschatten. Dat minder capabele mensen hun eigen kunnen hoger achten dan de veel capabeler mensen kan verklaren waarom die laatste groep zich onzeker voelt. Dit heet het Dunning-Kruger Effect
  • Vertrouw je intuïtie

Download de presentatie Omarm het onzekerheidsprincipe. Tips om te dealen met twijfel

Impressie 01 - Impressie 02 - Impressie 03 - Impressie 04 - Impressie 05 - Impressie 06 - Impressie 08 - 
Impressie 09 - Impressie 10