Impressie van sessie 09

 

Het Gouden Spinnewiel

Door Roy Meijer en Michel van Baal

Zijn wetenschapsvoorlichters wel te vertrouwen? Michel van Baal en Roy Meijer hebben onder hun collega’s (118 personen, via het Platform Wetenschapscommunicatie) een enquête uitgestuurd over kwesties die ze elke dag tegenkomen en van 18 voorlichters respons gekregen. De resultaten zijn in een Kahoot-quiz gegoten, en degene die de voorlichters het beste kan doorgronden wint vandaag ‘Het Gouden Spinnewiel’. Van Baal wil in ieder geval alvast toegeven dat hij zich vorige week heeft schuldig gemaakt aan minstens vijf van deze praktijken. Maar niet-integer gedrag is niet altijd slecht gedrag.

Bekijk hier de uitslagen
Disclaimer: dit 'onderzoek' is bedoeld om een ludieke onderbouwing voor de stellingen tijdens de discussie te krijgen en zeker niet bedoeld voor verregaande conclusies over het gedrag van wetenschapsvoorlichters.

Beschermers van de wetenschap(pers)
Voorlichters blijken journalisten vaak niet te helpen, omdat ze geen vertrouwen hebben in de journalist. Diegene kan bijvoorbeeld van een organisatie komen die je niet helemaal vertrouwt. Ook willen de voorlichters soms niet dat hun organisatie geassocieerd wordt met een bepaald onderwerp, of willen ze de wetenschapper niet storen. Geruststellend: geen van de voorlichters weigert de journalist te helpen omdat ze geen zin hebben.

Het komt ook voor dat de voorlichters wetenschappers niet helpen. Dit komt eigenlijk nooit omdat ze het niet snappen of omdat ze de wetenschapper niet aardig vinden, maar wel omdat de wetenschapper eigenwijs of dwingend is. Soms zijn wetenschappers overtuigd dat hun fundamentele onderzoek het meest sexy onderwerp is op de wereld, terwijl dat moeilijk te verkopen is aan de media. Enkele mensen in het publiek geven wel toe dat ze soms extra hard werken voor iemand die ze heel aardig vinden.

Cherry picking
Maar wetenschappers moet je soms ook wel eens remmen, bijvoorbeeld omdat het onderzoek nog niet door de peer review is. Sommige voorlichters hebben daar problemen mee gehad, dat het onderzoek niet zo solide bleek. Ook zakelijke belangen kunnen meespelen, eigenlijk iedereen vind dat de wetenschappers daar eerlijk over moeten zijn. Vijftig procent van de voorlichters geeft aan wel eens een onderwerp af te houden, omdat ze het niet vertrouwen. Dat is de taak van een voorlichter vinden veel mensen, je moet toch selecteren. Bij twijfel is het altijd goed om met anderen te sparren.

Denken dat een publicatie niks gaat doen in de media blijkt ook reden te zijn om wetenschappers niet te helpen. Al zijn er voorbeelden van voorlichters die hiervan overtuigd waren en achteraf hun ongelijk moesten toegeven. Soms is er ineens een onverwacht publiek. De voorlichters cherrypicken de mediagenieke onderdelen wel vaak uit de onderzoeken.

De voorlichters vinden het echt niet kunnen dat je (commerciële) belangen van de wetenschapper niet noemt. Ze voelen zich wel schuldig dat ze wetenschappers die harder roepen vaak sneller helpen. Uiteindelijk helpen ze de journalisten liever dan de wetenschappers, misschien omdat ze meer op een lijn zitten en juist aandacht geven in plaats van vragen. Grappig detail: de zaal dacht juist dat voorlichters minder graag met journalisten zouden werken.

Moraal van dit verhaal:
Het vak van wetenschapsvoorlichter is niet zonder dilemma’s. Er is geen boek geschreven over de keuzes die je moet maken. Praat met elkaar en probeer de juiste keuzes te maken.

Uiteindelijk bleek Ans Hekkenberg de voorlichters het beste te doorgronden, zij is de winnaar van het Gouden Spinnewiel.

Impressie 01 - Impressie 02 - Impressie 03 - Impressie 04 - Impressie 05 - Impressie 06 - Impressie 08 - 
Impressie 09 - Impressie 10